NAJNOVIJA DNK ANALIZA OTKRILA POREKLO ALBANACA! Rezultati otvaraju pitanja o Balkanu, GDE SU U TOJ PRIČI SRBI?!

Poreklo albanskog naroda i njihovog jezika - jedinstvene i izolovane grane u indoevropskoj porodici - decenijama je predstavljalo jednu od najvećih zagonetki evropske istorije i lingvistike. Dok se u pisanim dokumentima Albanci prvi put javljaju tek u 11. veku, pitanje gde su njihovi preci živeli u antičko doba i kako su preživeli dramatične demografske lomove na Balkanu, dovodilo je do brojnih, često suprotstavljenih teorija.

Prema preliminarnom istraživanju objavljenom na bioRxiv-u, koje još nije prošlo stručnu recenziju, svetlo na ovu vekovnu misteriju pokušao je da baci međunarodni tim naučnika u opsežnoj studiji paleogenetike. Obuhvatajući analizu više od 6.000 objavljenih drevnih genoma tokom poslednjih 8.000 godina, ovo istraživanje koristi napredne bioinformatičke alate i algoritme za praćenje ljudskih migracija kako bi rekonstruisalo kompletnu genetsku istoriju Balkana i lociralo korene modernih Albanaca.

Glavni zaključak do kog su naučnici došli u ovom preliminarnom radu jeste da moderni Albanci dominantno vode poreklo od zapadnobalkanskih populacija iz rimskog i predrimskog doba. Dok su drugi delovi Balkana tokom seoba naroda doživeli masovne demografske promene - najpre prilivom stanovništva iz istočnih provincija Rimskog carstva, a potom masovnim naseljavanjem Slovena - planinski predeli Albanije poslužili su kao svojevrsno genetičko pribežište (refugijum).

Genetski uzorci iz srednjovekovne Albanije pokazuju izuzetan kontinuitet sa lokalnim stanovništvom koje je na tim prostorima živelo još u bronzanom i gvozdenom dobu. Za razliku od susednih oblasti u današnjoj Srbiji, Hrvatskoj ili Severnoj Makedoniji, gde je učešće slovenske genetike u srednjem veku skočilo na 30 do 65 procenata, srednjovekovna Albanija je, prema ovim podacima, ostala u velikoj meri pošteđena masovnih demografskih promena tog vremena.

Najupečatljivije dokaze o kontinuitetu pruža analiza Y-hromozoma, koji se prenosi isključivo sa oca na sina. Prema analizama koje tek treba da budu zvanično verifikovane u naučnim krugovima, čak 80 odsto očinskih linija modernih Albanaca potiče od populacija koje su živele na Balkanu pre Velike seobe naroda.

Istraživanje ukazuje na direktnu vezu sa drevnim stanovnicima Balkana koje su antički pisci nazivali Ilirima. Među njima se posebno ističe haplogrupa J2b-Z600, koja čini oko 15 odsto genetike modernih Albanaca, a bila je dominantna kod ilirskih i jadranskih plemena (Japodi, Liburni, Cetinska kultura) tokom bronzanog i gvozdenog doba. Takođe, haplogrupa R1b-BY611/Z2705, koja je danas skoro isključivo specifična za Albance, direktno potiče od lokalnih bronzanodobnih linija. Treća ključna linija, E-V13 (približno 27–35% kod modernih Albanaca), vezuje se za širi autohtoni balkanski kompleks sa snažnim korenima u tračkom i centralnobalkanskom području.

Analiza genetskih stabala ukazuje na to da su ove autohtone očinske linije doživele naglu demografsku ekspanziju u periodu između 500. i 800. godine naše ere. Autori veruju da se upravo u tom periodu, u geografski izolovanom području (verovatno u oblasti Mata u centralnoj Albaniji), uobličila proto-albanska zajednica koja je potom počela da se širi ka jugu i unutrašnjosti.

Uprkos izraženom kontinuitetu, istorijski Albanci se nisu razvijali u potpunoj izolaciji. Analiza genoma post-srednjovekovnog stanovništva (15–17. vek) i današnjih Albanaca pokazuje prisustvo slovenske genetske komponente, koja u modernim uzorcima iz Tirane varira od 18 do 48 procenata.

Međutim, istraživači su uočili jedan zanimljiv fenomen. Dok je slovenski doprinos u ukupnom genomu (autozomno) relativno visok, slovenske očinske linije (poput R1a i I2a) kod modernih Albanaca čine svega 15 procenata.

Ova nesrazmera ukazuje na to da je mešanje sa slovenskim stanovništvom bilo primarno ženskom linijom - odnosno da su slovenske žene ulazile u albanske zajednice. Naučnici ističu da je ovaj nalaz u potpunom skladu sa istorijskim i antropološkim podacima o albanskom društvu, koje je sve do ranog modernog doba bilo izrazito patrilinearno, konzervativno i organizovano u čvrste muške rodovske zajednice i plemena.

Pored pitanja albanske etnogeneze, ova još neproverena studija donosi i jedno potpuno neočekivano arheološko otkriće. Analizom grobova iz mesta Barč na jugoistoku Albanije (15–17. vek), identifikovani su pojedinci koji genetski potpuno odskakali od ostalog balkanskog stanovništva.

Detaljna analiza pokazala je da ovi uzorci nose oko 20 procenata genetskog porekla karakterističnog za južnu i istočnu Indiju, kao i specifičnu Y-haplogrupu J2a-Y18404. Ukoliko ovi nalazi budu zvanično potvrdjeni nakon stručne recenzije, to bi predstavljalo prvi slučaj da su naučnici direktno identifikovali i potvrdili prisustvo rane romske populacije u arheološkom zapisu na Balkanu.

Iako u naučnoj zajednici tek predstoji detaljna provera iznetih metodologija i zaključaka ovog pre-print rada, istraživanje pruža izuzetno sveobuhvatan uvid u to kako su kompleksna istorijska dešavanja - od indoevropskih migracija u bronzanom dobu, preko rimske dominacije, do Velike seobe naroda - oblikovala genetsku kartu današnjeg Balkana.

Pitanje u kojoj je meri albanski jezik direktan naslednik ilirskog ili nekog drugog paleobalkanskog dijalekta ostaje predmet lingvističkih krugova, ali ponuđeni genetski podaci ubedljivo ukazuju na to da su moderni Albanci u svojoj osnovi direktni potomci drevnog stanovništva koje je na prostorima zapadnog Balkana živelo hiljadama godina pre dolaska novih populacija.

Bonus video:

(Espreso/Biorxiv.org/D.S.)