DANAS SLAVIMO VELIKOG SVECA, A JEDNO SE VEKOVIMA STROGO POŠTUJE! Pratiće vas zlo i maler ako ranom ZOROM NE...

Srpska pravoslavna crkva 4. septembra obeležava praznik posvećen Svetom mučeniku Agatoniku, hrišćanskom svetitelju iz 4. veka koji je život posvetio propovedanju vere. Prema predanju, Agatonik je živeo u Nikomediji i među Grcima širio hrišćansko učenje, pozivajući ljude da se okrenu Jevanđelju.

Njegovo ime ostalo je upamćeno i po priči da je uspeo da prevede čitav jedan grad u hrišćansku veru. Reč je o Želinu, mestu koje se prema predanju nalazilo na prostoru današnje Severne Makedonije.

Vreme u kojem je Agatonik živeo bilo je obeleženo progonom hrišćana, a upravo zbog svoje vere svetitelj je stradao zajedno sa drugim hrišćanima.

Sveti Agatonik stradao tokom progona hrišćana

Za vreme progona hrišćana pod carem Maksimijanom, Agatonik je uhapšen zajedno sa drugim vernicima. Nakon hapšenja odveden je u Vizantiju, gde su hrišćani bili mučeni zbog svoje vere.

Prema crkvenom predanju, Agatonik i ostali zarobljeni hrišćani na kraju su pogubljeni pred carem Maksimijanom. Njegovo stradanje zbog vere učinilo ga je jednim od mučenika koje pravoslavni vernici vekovima pamte i poštuju.

U Carigradu je kasnije podignut i hram posvećen Svetom Agatoniku, čime je dodatno potvrđen značaj koji je ovaj svetitelj imao u ranom hrišćanskom predanju.

Zaštitnik pojedinih srpskih porodica

Sveti mučenik Agatonik jedna je od krsnih slava koju obeležavaju pojedine porodice u Srbiji. Vernici koji ga slave kao svog zaštitnika 4. septembra okupljaju porodicu i prijatelje i u molitvi obeležavaju dan posvećen svetitelju.

Ovaj praznik posebno mesto ima i u narodnom kalendaru. Sveti Agatonik pada u vreme Međudnevice, kako se u narodu naziva period između Male i Velike Gospojine.

Upravo je ovo doba godine tradicionalno bilo povezano sa različitim narodnim okupljanjima, vašarima i saborima širom Srbije. Zbog toga se i za 4. septembar vezuju običaji koji su, pored verskog, imali i snažan društveni značaj.

Zašto se kaže da se danas "valja" trgovati?

U narodnom verovanju, period Međudnevice bio je pogodan za susrete, dogovore i trgovinu. Zato su se u mnogim mestima održavali vašari na kojima su se okupljali prodavci i kupci i nudili različitu robu.

Verovalo se da ovakva okupljanja nisu važna samo zbog trgovine. Bila su prilika da se ljudi sretnu, obnove prijateljstva, razgovaraju i u miru dočekaju hladnije dane.

Otuda i običaj da se na ovaj dan "valja" trgovati, u suprotnom ga može "pratiti maler", ali i da se ljudi okupljaju i održavaju dobre odnose. Narodni običaji koji prate ovaj period predstavljaju spoj svakodnevnog života, tradicije i verovanja koja su se prenosila generacijama.

Vernici se mole za zdravlje i zaštitu

Svetom Agatoniku narodna tradicija pripisuje i ulogu zaštitnika ljudi koji se suočavaju sa zdravstvenim tegobama, naročito onima koje se povezuju sa vidom i kožom.

Zbog toga pojedini vernici na njegov praznik odlaze u crkvu, pale sveće i mole se za zdravlje, pomoć i zaštitu svojih najbližih. Kao i kod drugih narodnih verovanja vezanih za svetitelje, ove običaje treba posmatrati u okviru tradicije i narodnog predanja.

Praznik Svetog Agatonika tako objedinjuje sećanje na hrišćanskog mučenika, krsnu slavu pojedinih porodica i običaje koji su se vekovima vezivali za početak septembra. Dan posvećen ovom svetitelju podseća i na značaj vere, istrajnosti i zajedništva, vrednosti koje su kroz generacije ostale deo srpske tradicije.

Bonus video:

(Espreso/Ona.rs)