"BELI LABUD"
Ovo je najveći i najmoćniji bombarder na svetu: Leti brže od zvuka, nijedan ne može da dostigne takve performanse!
Decenijama kasnije zadržao je status najvećeg i najtežeg borbenog aviona ikada proizvedenog, a ujedno je i najbrži strateški bombarder koji se danas nalazi u aktivnoj službi
Iako ne poseduje napredne karakteristike smanjene radarske uočljivosti poput američkih bombardera B 2 Spirit i B 21 Raider, ruski Tupoljev Tu 160 i dalje nosi titulu najvećeg, najbržeg i jednog od najsnažnijih strateških bombardera koji su ikada ušli u operativnu upotrebu. Kada se govori o avionima namenjenim udarima na velikim udaljenostima, pažnja je najčešće usmerena na američke modele B 52 Stratofortress, B 2 Spirit i najnoviji B 21 Raider. Međutim, ako se kao merilo uzmu brzina, nosivost, snaga pogonskih sistema i ukupne dimenzije, upravo ruski Tu 160 često se izdvaja kao najimpresivnija letelica te kategorije. U NATO-u je poznat pod oznakom Blackjack, dok ga u Rusiji nazivaju "Beli labud".
Ovaj bombarder nastao je tokom Hladnog rata kao odgovor na američke strateške avione. Decenijama kasnije zadržao je status najvećeg i najtežeg borbenog aviona ikada proizvedenog, a ujedno je i najbrži strateški bombarder koji se danas nalazi u aktivnoj službi. Njegova sposobnost da ponese ogromnu količinu naoružanja svrstava ga među najmoćnije vojne avione svih vremena.
Letovi u blizini teritorije NATO-a
Rusko ratno vazduhoplovstvo nedavno je angažovalo bombardere Tu 160 u misijama iznad međunarodnih voda Barencovog i Norveškog mora, uz zaštitu lovaca presretača MiG 31.
Prema saopštenju ruskog Ministarstva odbrane, let je trajao oko 16 sati, a tokom misije posade su uvežbavale dopunu goriva u vazduhu. Ovakve aktivnosti izvedene su u periodu pojačanih tenzija između Rusije i NATO-a, nakon više vojnih kontakata u tom regionu, prenosi Military Watch Magazine.
Konstruisan prema drugačijoj vojnoj filozofiji
Podaci iz američke vojne baze naoružanja ODIN, zajedno sa zvaničnim ruskim specifikacijama, pokazuju da je Tu 160 razvijan po sasvim drugačijem konceptu od američkih stealth bombardera.
Dok su Sjedinjene Američke Države kasnije stavile naglasak na smanjenje radarske uočljivosti svojih letelica, sovjetski konstruktori odlučili su da naprave avion koji će se oslanjati na izuzetnu brzinu, veliki dolet i mogućnost nošenja ogromne količine raketnog naoružanja koje može biti lansirano sa velike udaljenosti od cilja.
Tako je nastao bombarder sa krilima promenljive geometrije i četiri turboventilatorska motora Kuznjecov NK 32 sa dodatnim sagorevanjem. Njihov ukupni potisak iznosi oko 220.000 funti, zbog čega se Tu 160 ubraja među najsnažnije vojne avione ikada napravljene.
Njegova maksimalna brzina prelazi dva maha, odnosno približno 2.210 kilometara na sat. Nijedan strateški bombarder koji je danas u operativnoj upotrebi ne može da dostigne takve performanse. Za poređenje, B 52 Stratofortress i B 2 Spirit lete podzvučnim brzinama, dok se pretpostavlja da je i kod B 21 Raider prednost data prikrivenosti u odnosu na brzinu.
Impresivne su i dimenzije ovog aviona. Maksimalna poletna masa iznosi oko 275 tona, dok unutrašnji prostor može da primi do 45 tona naoružanja. Takva nosivost nadmašuje mogućnosti bombardera B 2 i B 21, a u pojedinim vrstama misija premašuje i kapacitete legendarnog B 52.
Prava uloga "Belog labuda"
Iako se često može videti kako nosi klasične avionske bombe, osnovna namena Tu 160 jeste lansiranje raketa velikog dometa.
Modernizovana verzija Tu 160M može da koristi savremene krstareće rakete Kh 101 sa konvencionalnom bojevom glavom, kao i nuklearne rakete Kh 102. Njihov domet meri se hiljadama kilometara, što omogućava avionu da gađa ciljeve bez ulaska u snažno branjeni protivnički vazdušni prostor.
Takav način upotrebe postaje sve značajniji u savremenim sukobima. Umesto da preleću teritoriju protivnika, bombarderi mogu da lansiraju projektile sa bezbedne udaljenosti, ostajući pod zaštitom sopstvene protivvazdušne odbrane i lovačke pratnje.
Zbog toga se Tu 160 često opisuje kao svojevrsna leteća platforma za lansiranje raketa velikog dometa, sposobna da na međukontinentalnim rastojanjima isporuči veliki broj precizno navođenih projektila.
Zašto se američki bombarderi smatraju naprednijim
Na papiru Tu 160 ima impresivne karakteristike, ali se američki B 2 Spirit i novi B 21 Raider ipak smatraju sposobnijim borbenim platformama.
Razlog za to krije se u stealth tehnologiji. B 2 je projektovan tako da prodire kroz složene sisteme protivvazdušne odbrane uz minimalnu radarsku uočljivost. Njegov cilj nije da nadleti protivnika već da ostane neprimećen što je duže moguće.
Kod bombardera B 21 taj koncept dodatno je unapređen. Iako većina tehničkih detalja nije javno dostupna, veruje se da koristi novu generaciju materijala za smanjenje radarskog odraza, napredne digitalne sisteme upravljanja misijama, mrežno povezivanje i mogućnost saradnje sa bespilotnim letelicama.
U savremenim ratnim uslovima, gde protivnici raspolažu složenim integrisanim sistemima protivvazdušne odbrane, sposobnost da avion ostane neotkriven često predstavlja veću prednost od same brzine. Bombarder koji uspe da izbegne otkrivanje može da izvrši napad na ciljeve kojima bi veliki, lako uočljivi avioni teško mogli da priđu.
Upravo zato poređenje ruskog Tu 160 i američkog B 21 nije sasvim jednostavno. Iako pripadaju istoj kategoriji letelica, razvijeni su sa različitim ciljevima i predstavljaju dva potpuno različita pristupa rešavanju istih vojnih zadataka.
Bonus video: