1918. Ujedinjenje ili nasilna aneksija: Novi zakon i stare podele u Crnoj Gori

Više od jednog veka nakon završetka Prvog svetskog rata, događaji iz 1918. godine ponovo su u središtu političkih i istorijskih sporova.

Usvajanjem izmena Zakona o statusu potomaka dinastije Petrović Njegoš, Skupština Crne Gore zadržala je formulaciju da je tadašnja Crna Gora bila žrtva "nasilne aneksije", čime je ponovo otvoreno pitanje karaktera ujedinjenja Srbije i Crne Gore nakon Velikog rata.

Da li je reč o ispravljanju istorijske nepravde, kako tvrde zagovornici ovakvog tumačenja, ili o reviziji istorije koja zanemaruje okolnosti epohe i zajedničku borbu srpskog i crnogorskog naroda?

Podsetimo, dinastije Petrović i Karađorđević nisu bile samo politički povezane već i porodično. Kralj Nikola Petrović bio je deda kralja Aleksandra I Karađorđevića, vladara koji je predvodio stvaranje Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Ta činjenica svedoči da su odnosi dve države i dva naroda bili daleko složeniji od današnjih političkih interpretacija.

Tokom Prvog svetskog rata Srbija i Crna Gora našle su se na istoj strani istorije. Srpska i crnogorska vojska zajedno su pružale otpor daleko nadmoćnijim vojskama Centralnih sila, deleći istu sudbinu, žrtve i ideal oslobođenja južnoslovenskih naroda.

Upravo zato, za mnoge istoričare i danas ostaje sporno da li se događaji iz 1918. mogu posmatrati isključivo kroz prizmu okupacije i aneksije, ili je neophodno razumeti i širi kontekst tadašnjih političkih i nacionalnih okolnosti. Zašto se pitanje Podgoričke skupštine i posle više od sto godina vraća u politički život regiona? Da li savremeni zakoni oblikuju istorijsko pamćenje ili istorija postaje instrument savremene politike i kakve posledice ovakve odluke mogu imati na odnose Srbije i Crne Gore u budućnosti? Gosti "Usijanja":

dr Rajko Petrović, naučni saradnik Instituta za evropske studije Predrag Marković, istoričar Predrag Savić, advokat Mihailo Asanović, predsednik opštine Zeta

(Espreso/ Promo)