Ilustracija, Foto: EPA-EFE/TOLGA AKMEN

PAD VALUTE

STOGODIŠNJI PAD FUNTE SA PET NA JEDAN DOLAR: Pogledajte kako je britanska valuta pala iz milosti (VIDEO)

Britanija je bila visoko na svetskoj sceni i jedna funta bi vam kupila neverovatnih pet dolara

Objavljeno: 19.10.2022. 16:32h

Britanija je nekada bila supersila i sterling je bila valuta koju je trebalo posedovati. Ali godine nisu bile ljubazne, a njegova reputacija na finansijskim tržištima je uništena. Blizu rekordno niske vrednosti i još uvek suočeni sa veoma realnom perspektivom pariteta sa dolarom, mi prikazujemo dugi pad funte od globalne superzvezde do međunarodnog smeha. Šta se, ako se išta može učiniti, da vrati kredibilitet nekada ponosnoj britanskoj valuti?

Pre sto godina sterling je bio kralj brda. Britanija je bila visoko na svetskoj sceni i jedna funta bi vam kupila neverovatnih pet dolara. Svako ko bi putovao u SAD sa funtom u džepu osećao bi se bogatim.

Ali kao i moj domaći tim Ipsvič Taun, godine nisu bile ljubazne prema sterlingu. Njegov pad u odnosu na globalnu rezervnu valutu pratio je samo trijumfalni marš dolara kao nove dominantne sile nakon Drugog svetskog rata.

Skliznuvši sa neprikosnovenog svetskog šampiona na osrednju poziciju na sredini tabele, funta je sada u opasnosti da ispadne ispod pariteta sa dolarom. Tokom nedavne budžetske krize, to bi vam kupilo samo 1,03 dolara. Čak i sada se trguje po ceni od samo 1,10 dolara i ostaju veliki rizici po njen kredibilitet.

Slabost sterlinga može uticati na unutrašnja ulaganja u UK, a političke odluke donete tako brzo u administraciji Liz Tras ozbiljno su narušile reputaciju Britanije na globalnim finansijskim tržištima. Tu reputaciju je lako izgubiti, a mnogo teže vratiti.

Liz Trasfoto: Profimedia

Pogledajte samo kako je britanska valuta pala iz milosti

1920-ih i 30-ih: Svetska dominacija

Tokom 1920-ih i 30-ih godina, funta je bila vrhunski pas, vredan oko pet dolara svaki.

Rastuća nezaposlenost tokom Velike depresije izazvala je pad funte 1931. godine i vlada je bila primorana da napusti zlatni standard i pusti funtu da slobodno pluta.

Ali britanska ekonomija se oporavila brže nego američka. Borba između funte i dolara za status utočišta nastavila se tokom 1930-ih i 1940-ih sve do 1950-ih.

Drugi svetski rat: Opterećen dugovima

Drugi svetski rat je bio velika prekretnica za sterling. Funta je pala sa 5 dolara na 3,25 dolara po izbijanju rata i okončao period šest godina kasnije sa ogromnom gomilom dugova, od kojih je veći deo duga prema Americi. Vlada je devalvirala funtu 1949. sa 4,03 dolara na 2,80 dolara, što je ogromno smanjenje od preko 30%.

1950-ih do 70-ih: Pad u ligi

Od 1950-ih, vreme funte kao globalne rezervne valute skoro je poraslo, palo je sa 81% globalnih rezervi u 1945. na 58% u 1950., 35% u 1960. i 11% do 1970. Dolar je preuzeo kontrolu, a 85% svetskih rezervna valuta se držala u dolarima do 1970. godine.

Godine 1967, još jedna velika devalvacija dodatno je smanjila vrednost funte, sa 2,80 dolara na 2,40 dolara, a premijer Harold Vilson je čuveno tvrdio da to ne znači da „funta ovde u Britaniji, u vašem džepu” vredi manje. Iako je, naravno, funta u vašem džepu vredela manje ako ste hteli da kupite dolare ili bilo šta uvezeno iz SAD!

foto: EPA-EFE/TOLGA AKMEN

Tokom 1970-ih, visoka inflacija i anemična ekonomija doveli su do još jedne sterling krize dok se vlada borila da ispuni svoje ekonomske obaveze. Spasilački paket od 2,3 milijarde funti Međunarodnog monetarnog fonda (MMF) iz 1976. doveo je funtu do istorijskog minimuma od 1,59 dolara.

1980-ih i 90-ih: Kamenita vožnja

U 80-im i 90-im, funta je krenula na toboganu. Sa dolarom koji je sve popularniji, sterling je pao na 1,09 dolara 1985. godine, pre nego što se popeo na najviši nivo od 2,00 dolara početkom 1990-ih.

Još jedan dan, nova kriza, a 1992. kolaps funte postao je poznat kao Crna sreda. To je primoralo vladu Velike Britanije da se povuče iz Evropskog mehanizma deviznog kursa, koji je garantovao minimalnu cenu za sterling. Funta je pala za 15% na 1,51 dolara.

2000. pa nadalje: Povećanje snage dolara i kami-Kvasi budžeta

Nakon kratkog odmora u ranim nultim godinama, depresivni pad Sterlinga se nastavio. Investitori su 2008. požurili da kupe dolare kao utočište nakon finansijskog kraha. Glasanje o Bregzitu iz 2016. bilo je još jedan udarac, pao je sterling za 11% na najniži nivo u poslednjih 31 godinu, sa 1,50 dolara na 1,33 dolara.

Godine 2022, pad sterlinga je nastavljen jer je sve više medveđe raspoloženje izazvalo porast dolara. Zbog straha od inflacije i recesije, funta je pala sa 1,34 dolara u januaru na 1,13 dolara do sredine septembra.

Dana 23. septembra 2022. godine, ekspanzivni i uglavnom neplaćeni mini-budžet novog kancelara Kvasija Kvartenga, dao je ionako nervoznom Sitiju kolebanje, gurnuvši sterling na 1,03 dolara. Iako je od tada došlo do blagog oporavka, brbljanje o dolarskom paritetu, ili još gore, nije nestalo.

Kvasi Kvartengfoto: EPA-EFE/NEIL HALL

Ovo je samo poslednje poglavlje u 100-godišnjoj priči o padu u kojoj se funta smanjila na skoro jednu petinu svoje prvobitne vrednosti. Godine 1922, kada je funta porasla, dolar u vrednosti od 1.000 dolara koštao je samo 205 funti, dok biste danas morali da kopate duboko i platite 892 funti da biste kupili 1.000 dolara u novcu.

(Espreso/ii.co.uk)