Povećanje na koje imaju prava penzioneri, a za koje malo ko zaista zna: Evo o čemu se radi

Ukidanje umanjenja za prevremeno penzionisanje za građane koji su navršili 70 godina obuhvatiće oko 127.000 korisnika prevremene starosne penzije tokom 2026. godine, a ta promena će im u proseku doneti oko 57 evra veća mesečna primanja.

Izmenama Zakona o penzijskom i invalidskom osiguranju (ZOMO) ove godine je ukinuta penalizacija, odnosno smanjenje polaznog faktora za korisnike prevremene starosne penzije nakon što navrše 70 godina života. Ova mera odnosi se i na one koji su tu starosnu granicu već prešli.

Prevremene penzije se umanjuju zbog ranijeg izlaska iz sveta rada za 0,2 odsto po svakom mesecu ranijeg penzionisanja, bez obzira na ukupnu dužinu staža. To znači da osoba koja je u penziju otišla pet godina ranije, što je maksimalno dozvoljeno, ima penziju nižu za ukupno 12 odsto.

Hrvatski zavod za penzijsko osiguranje (HZMO) je u decembru, sa isplatom u januaru, evidentirao 212.868 korisnika prevremene starosne penzije, među kojima je bilo više žena - ukupno 114.440. Njihova prosečna starost iznosila je 70 godina i 11 meseci.

Podaci pokazuju da će više od polovine ukupnog broja prevremeno penzionisanih, tačnije njih 118.717, odmah ostvariti pravo na ukidanje penalizacije, s obzirom na to da su već u decembru imali 70 ili više godina.

Prema procenama HZMO-a, tokom 2026. godine pravo na ukidanje umanjenja penzije ostvariće oko 127.000 korisnika prevremene starosne penzije.

Za sprovođenje ove mere država će u 2026. godini izdvojiti dodatnih približno 79,8 miliona evra.

Muškarci mogu da odu u prevremenu penziju sa navršenih 60 godina života i najmanje 35 godina penzijskog staža, dok će se od 1. januara 2030. godine uslovi za muškarce i žene izjednačiti.

Za žene je i dalje na snazi prelazni period tokom kojeg se starosna granica i potrebni staž povećavaju za tri meseca svake godine, pa je u ovoj godini uslov za prevremenu penziju 59 godina starosti i 34 godine staža.

Tokom prošle godine osobe koje su se prevremeno penzionisale imale su u proseku 60 godina i osam meseci života, kao i prosečan penzijski staž od 37 godina i osam meseci.

Dug radni staž jedan je od glavnih razloga zbog kojih se građani odlučuju na prevremeni odlazak u penziju. Statistički podaci pokazuju da korisnici prevremene penzije u proseku imaju duži staž od korisnika pune starosne penzije, čiji prosečan staž trenutno iznosi oko 35 godina.

Ipak, uprkos dužem radu, njihove penzije su u proseku niže. Prevremeni penzioneri u proseku primaju oko 573 evra mesečno, dok je prosečna penzija svih korisnika penzija približno 689 evra.

Ukidanjem penalizacije nakon navršenih 70 godina, penzije onih koji su se ranije penzionisali povećaće se u proseku za oko 57 evra mesečno.

Isplata uvećanih penzija moguća je i pre zakonom propisanog roka. Formalno, penalizacija se ukida od prvog dana meseca koji sledi nakon navršene 70. godine života, za sve korisnike čiji je polazni faktor manji od 1,0.

Za one koji su 70 godina navršili pre 1. januara 2026, kada su izmene ZOMO-a stupile na snagu, HZMO će novu visinu penzije obračunati automatski, po službenoj dužnosti, bez donošenja posebnog rešenja.

HZMO je najavio da će novi obračuni penzija biti završeni najkasnije do kraja marta ove godine, uz mogućnost da isplata uvećanih iznosa počne i ranije, o čemu će javnost biti blagovremeno obaveštena.

Ove odredbe primenjuju se i na korisnike starosne penzije i starosne penzije za dugogodišnje osiguranike kojima je penzija određena uz primenu polaznog faktora manjeg od 1,0, kao i na penzionere koji su pravo na penziju ostvarili po posebnim propisima.

Espreso/Fenix/DČ