Jedan grad u Srbiji menjao je ime više od 200 puta, prvo se zvao Zabatka još 1391. godine: Za ovo malo ko zna!

Na krajnjem severu Srbije, u Bačkoj, tik uz granicu sa Mađarskom, nalazi se Subotica, jedan od najlepših i kulturno najbogatijih gradova Vojvodine. Od Beograda je udaljena oko 180 kilometara, dok se od Budimpešte nalazi na približno 200 kilometara, što je čini lako dostupnom destinacijom za izlet ili kraći boravak.

Iako često ostaje van glavnih turističkih tokova, Subotica se nalazi duž važnih evropskih saobraćajnih koridora i prostire se između dve velike reke - Dunava i Tise. Grad je poznat po opuštenoj atmosferi, kvalitetnoj gastronomiji, dobrim vinima, ali i po izuzetno vrednom kulturnom nasleđu, impozantnoj secesijskoj arhitekturi i snažnom multikulturalnom duhu.

Grad sa više od 200 imena

Ime Subotica se u pisanim izvorima prvi put pominje 1391. godine pod imenom Zabatka. Tokom svoje duge i burne istorije promenila je više od 200 naziva, među kojima su Szent-Maria, Maria Theresiopolis, Marija Theresienstadt, Szabadka i današnja Subotica.

Zbog svog geografskog položaja, dugo se nalazila na granici između dve velike sile - Ugarske i Osmanskog carstva. Prekretnica u njenom razvoju dogodila se 1779. godine, kada je dobila status slobodnog kraljevskog grada, čime su joj dodeljeni veća autonomija i brojne privilegije. Tada u grad počinju da pristižu trgovci, zanatlije, seljaci i preduzetnici iz različitih delova srednje Evrope.

Dolazak železnice 1869. godine dodatno je ubrzao razvoj Subotice. Trgovina poljoprivrednim i stočarskim proizvodima je procvetala, a industrijalizacija krajem 19. veka pretvorila je grad u moderan srednjoevropski urbani centar.

Ime Szabadka, koje je grad nekada nosio, na mađarskom jeziku znači "drago, slobodno mesto", dok se današnji naziv Subotica vezuje za Subotu Vrlića, vojskovođu i rizničara cara Jovana Nenada Crnog.

Car Jovan Nenad Crni i Subotica kao prestonica

Legenda kaže da se misteriozni Jovan Nenad Crni pojavio nakon poraza ugarske vojske od Turaka u bici na Mohačkom polju 1526. godine. Nadimak Crni dobio je zbog tamne linije koja mu se protezala od slepoočnice do pete.

U ratovima sa Turcima uspeo je da osvoji delove Bačke, Srema i Banata, a zatim je proglasio sopstvenu državu, Suboticu odredio za prestonicu i sebe krunisao za cara. Poginuo je 1527. godine u sukobu sa ugarskim plemstvom.

Četiri veka kasnije, na godišnjicu njegove smrti, u Subotici mu je podignut spomenik na glavnom trgu. Spomenik je srušen 1941. godine tokom mađarske okupacije, ali je obnovljen i ponovo postavljen 1991. godine.

Više od 20 nacionalnih manjina

Danas je Subotica jedan od najlepših gradova Srbije, ali i kulturno i upravno središte Hrvata i Mađara u Vojvodini. Različite nacionalnosti i veroispovesti vekovima žive zajedno, a u okolini grada pronađeni su i tragovi naselja starih više od 3.000 godina.

U Subotici danas živi više od 20 nacionalnih manjina. U gradu se nalaze brojne rimokatoličke i pravoslavne crkve, protestantski hram, džamija, kao i jedna od tri aktivne sinagoge u Srbiji.

Subotička sinagoga, izgrađena 1902. godine prema projektima mađarskih arhitekata, predstavlja jedno od najznačajnijih secesijskih zdanja u regionu. Godine 1974. proglašena je spomenikom kulture od izuzetnog značaja. Prepoznatljiva je po vitražima, modernim arhitektonskim rešenjima i ornamentima inspirisanim mađarskim folklorom - stilizovanim laticama ruža, ljiljana, karanfila i motivima paunovog perja. Centralna kupola simbolizuje univerzum, dok četiri manje kupole predstavljaju strane sveta.

Secesijske palate, trgovi i simboli grada

Među najvažnijim secesijskim građevinama u Subotici ističe se Gradska kuća, sa vidikovcem visokim 45 metara, sa kog se pruža pogled na ceo grad i okolinu. Tu su i raskošne palate Jožefa Roznovskog i Ferenca Rajhla. Rajhlova palata posebno se izdvaja po mozaicima od murano stakla iz Italije i fasadi ukrašenoj unikatnom Zsolnay keramikom iz Pečuha.

Subotica je poznata i kao grad trgova. Ukupno ih ima pet: Trg cara Jovana Nenada, Trg Jakaba i Komora, Trg slobode, Trg Svete Terezije, kojim dominira rimokatolička barokna katedrala iz 1779. godine, i Trg republike, na kojem se nalazi prepoznatljiva Plava fontana.

Palićko jezero - zelena oaza

Na svega osam kilometara istočno od Subotice nalazi se Palićko jezero, jedno od najlepših izletišta u Vojvodini. Jezero i istoimeno naselje poznati su po bogatom ptičjem svetu, uključujući čaplje i galebove, ali i po arhitektonskim objektima izgrađenim početkom 20. veka.

Među njima se izdvajaju vodotoranj, Velika terasa, Muzički paviljon, Letnja pozornica i čuveni Ženski štrand - veliki drveni objekat na vodi, koji je nekada služio da kupačice budu zaklonjene od pogleda prolaznika. Danas je Palić zelena oaza idealna za odmor, šetnje i uživanje u prirodi, podjednako omiljena među lokalnim stanovništvom i posetiocima.

Bonus video: Brzi voz Soko Beograd - Subotica

(Espreso/zena.blic/D.S.)