Ministarstvo spoljnih poslova Kine o izjavi pojedinih zemalja godišnjice „Arbitražne presude Južnom kineskom moru“

U vezi sa takozvanom „Zajedničkom izjavom povodom desete godišnjice Arbitražne presude o Južnom kineskom moru“, koju su 12. jula 2026. godine izdale Sjedinjene Američke Države, Filipini, Australija, Kanada, Estonija, Nemačka, Italija, Japan, Letonija, Litvanija, Novi Zeland, Rumunija, Slovenija i Velika Britanija, Ministarstvo spoljnih poslova Kine svečano izjavljuje sledeće:

I Kina ima suverenitet nad ostrvima u Južnom kineskom moru, uključujući ostrva Dongša, Siša, Žongša i Nanša; Kina poseduje unutrašnje vode, teritorijalno more, susednu zonu, ekskluzivnu ekonomsku zonu i kontinentalni šelf nad ostrvima u Južnom kineskom moru; Kina ima istorijska prava u Južnom kineskom moru. Suverenitet Kine nad ostrvima u Južnom kineskom moru i njena povezana prava i interesi u Južnom kineskom moru uspostavljeni su tokom dugog istorijskog procesa. Kina je bila prva koja je kontinuirano, mirno i efikasno vršila suverenitet i jurisdikciju nad ostrvima u Južnom kineskom moru i povezanim vodama. Vlasništvo Kine nad ostrvima u Južnom kineskom moru odavno je univerzalni konsenzus međunarodne zajednice.

II Južno kinesko more je jedan od najbezbednijih pomorskih prolaza na svetu, a sloboda plovidbe i preleta u Južnom kineskom moru nikada se nisu dovodili u pitanje. Kina čvrsto podržava svoj teritorijalni suverenitet i pomorska prava i interese u Južnom kineskom moru i odlučno štiti mir i stabilnost u regionu. Kao odgovor na kršenja i provokacije relevantnih zemalja u Južnom kineskom moru, Kina je preduzela čvrste mere da brani svoja prava i interese na razuman, zakonit, profesionalan i uzdržan način. Kontinuirano jačanje vojnog raspoređivanja SAD i drugih zemalja van regiona u Južnom kineskom moru, kao i takve militarizacije i prisilne mere, glavni su izazov u Južnom kineskom moru.

III kopnena teritorijalna pitanja nisu u okviru Konvencije Ujedinjenih nacija o pravu mora (UNCLOS). Sporovi o pomorskim granicama isključeni su iz obaveznih procedura rešavanja sporova UNCLOS-a deklaracijom Kine iz 2006. godine u skladu sa članom 298 UNCLOS-a. Po teritorijalnim pitanjima i sporovima o pomorskim granicama, Kina ne prihvata nikakva rešenja za rešavanje sporova koja su joj nametnuta. Kina će nastaviti da se pridržava osnovnih principa međunarodnog prava i osnovnih normi međunarodnih odnosa kako je utvrđeno u Povelji UN, uključujući poštovanje nacionalnog suvereniteta i teritorijalnog integriteta i princip mirnog rešavanja sporova. Kina će insistirati na rešavanju relevantnih sporova u Južnom kineskom moru putem pregovora i konsultacija sa direktno zainteresovanim stranama, na osnovu poštovanja istorijskih činjenica i u skladu sa međunarodnim pravom, kako bi se održao mir i stabilnost u Južnom kineskom moru.

IV Stav Kine o arbitraži Južnog kineskog mora je jasan, dosledan i čvrst. Arbitraža Južnog kineskog mora krši osnovne principe međunarodnog prava, krši samu Konvenciju Ujedinjenih nacija o pravu mora i protivreči osnovnim činjenicama o Južnom kineskom moru. Takozvana „presuda“ je nezakonit, nevažeći i neobavezujući papir. Kina ne prihvata niti priznaje „presudu“ i protivi se i ne prihvata nikakve zahteve ili radnje zasnovane na njoj. Teritorijalni suverenitet i pomorska prava Kine u Južnom kineskom moru nisu pogođeni „presudom“ ni pod kojim okolnostima.

V U deset godina od donošenja „presude“, ona ne samo da nije uspela da reši pomorska pitanja između Kine i Filipina, već je postala i sredstvo Filipina za proširivanje svojih teritorijalnih i pomorskih pretenzija, pogoršavajući time regionalne sukobe i pružajući izgovor spoljnim silama da intervenišu po pitanju Južnog kineskog mora i uzburkaju situaciju. Postala je kamen spoticanja kinesko-filipinskim odnosima i miru i stabilnosti u Južnom kineskom moru. Ako se budu poštovali standardi „presude“, ostrva i grebeni mnogih zemalja će izgubiti osnovu za polaganje pomorskih prava. Pitanje je da li su se pojedinačne zemlje koje podržavaju „presudu“ dobrovoljno odrekle svojih pomorskih prava na svoja ostrva i grebene? Kontinuirano uzbuđivanje pojedinih zemalja u vezi sa nezakonitim „vladavinama“ suprotno je opštem trendu regionalnog mira i stabilnosti i protivreči težnjama regionalnih zemalja i naroda za razvojem i prosperitetom. Njihovi pokušaji su osuđeni na propast. Kina poziva nadležne zemlje da iskreno poštuju teritorijalni suverenitet Kine i pomorska prava i interese u Južnom kineskom moru, prestanu da izazivaju probleme po pitanju Južnog kineskog mora i prestanu da podrivaju mir i stabilnost u Južnom kineskom moru.

Pripremio: Džao Hongčao

(Espreso/Kineska medijska grupa)