POJAVIO SE RAZDOR ZA KOJI VIŠE NE POSTOJI NIKAKVO REŠENJE: Na pomolu krah tihog pakta dvojice evropskih lidera!

Viktor Orban i Robert Fico obično se dobro slažu. Premijeri Mađarske i Slovačke dele sličan pogled na svet: obojica su evroskeptični, populistički nacionalisti. Nego, u decembru je Fico povukao potez koji je ozbiljno zapretio njihovom odnosu, piše The Economist.

Slovačka vlada tada je donela zakon kojim se zabranjuje kritikovanje tzv. Beneševih dekreta - propisa koje je nakon Drugog svetskog rata donela tadašnja čehoslovačka vlast. Tim je dekretima oduzeta imovina etničkim Nemcima i Mađarima, a gotovo svi Nemci te veliki broj Mađara proterani su iz zemlje, kao odmazda za nacističku okupaciju i savez fašističke Mađarske s Hitlerom.

Danas u Slovačkoj živi oko 420.000 etničkih Mađara, gotovo osam posto stanovništva. Zabrana je izazvala ogorčenje, a usledili su i protesti. Činilo se da je to savršena politička prilika za Orbana, koji se pred izbore u aprilu redovno predstavlja kao zaštitnik Mađara u susednim državama. No umesto oštre reakcije, ograničio se na to da biračkom telu poručuje da će uskoro s Ficom održati "razgovore koji će mnogo toga razjasniti."

Beneševi dekreti decenijama su osetljiva tema. Još 2002., tokom svog prvog premijerskog mandata, Orban je izjavio da bi ih Slovačka i Češka trebale ukinuti pre ulaska u Evropsku uniju. Dve godine kasnije obe su zemlje ušle u EU - s dekretima netaknutima.

U novije vreme slovačke vlasti odbijaju isplatiti odštetu etničkim Mađarima za zemljišta izvlaštena zbog infrastrukturnih projekata, uz obrazloženje da je imovina trebalo da bude oduzeta još njihovim precima. To je navelo Progresivnu Slovačku, liberalnu opozicionu stranku, da zatraži zabranu konfiskacije imovine na temelju dekreta. Fico je, nastojeći ih prikazati kao nepatriotske, ubrzano progurao zakon kojim se zabranjuje svaka kritika.

Teoretski, propitivanje Beneševih dekreta sada može biti kažnjeno sa šest meseci zatvora. No nema naznaka da se zakon zaista provodi, a moguće je da je Ficu naneo više štete nego koristi. Prema proceni Zoltana Salalaja, urednika mađarskog portala Napunk, glavna posledica biće to da etnički Mađari verovatno neće glasati za Fica.

Situacija je neugodna i za Orbana. Fico mu je saveznik u Briselu, gde obojica otvoreno kritikuju podršku Evropske unije Ukrajini i energetske sankcije Rusiji. I Mađarska i Slovačka oko 90 posto nafte dobijaju iz Rusije, a snažno zavise i od ruskog plina. Orban i Fico među retkima su u EU koji su nakon ruske invazije posetili Vladimira Putina.

Orbanova suzdržanost otvorila je prostor mađarskoj opoziciji. Peter Mađar, čija antikorupcijska stranka Tisza trenutno vodi u anketama, slovačku je vladu nazvao "antimađarskom" te poručio da bi Orban bio "izdajnik" ako javno ne osudi Fica. Za razliku od socijalističke i liberalne opozicije, Mađar, - bivši član Orbanovog Fidesza - nema problem s dozom nacionalističke retorike, prenosi Jutarnji.

Orbanova vlada zasad obećava pravnu pomoć etničkim Mađarima u Slovačkoj i očito se nada da će se cela afera stišati. No ovaj sukob pokazuje koliko je evropskim nacionalistima, čak i onima koji su formalno saveznici, teško izbeći međusobno stajanje na prstima.

Bonus video:

(Espreso/Telegraf.rs)