HRAM SVETOG SAVE vs CAREVA DŽAMIJA: Zavirili smo u obe ove bogomolje, koja vam je lepša? (FOTO)

Verski hramovi predstavljaju neku vrstu spomenika kulture, a njhova veličina i lepota ostavljaju bez daha milione ljudi koji ih posećuju. U zavisnosti od kulture, tradicije i verske pripadnosti, ova arhitektonska remek dela se prave kako bi pružila utočište vernicima.

OK, znate da Espreso ima aplikaciju. Niste znali da je od danas još bolja!

Zbog svoje multietničnosti Balkan je, možemo slobodno da kažemo, prava riznica hramova. Crkve, manastiri i džamije su tu vekovima unazad, ali ipak neki mogu da se istaknu po svojoj lepoti.

I Isus vas se stidi! Dok vi tovarite tone zlata u Hram Sv. Save, deca umiru jer nema para za lečenje! (FOTO)

Opšte je poznato da je Hram Svetog Save najveći pravoslavni hram na Balkanu i jedan od najvećih na svetu. Njegova izgradnja trajala je dugo, a tek sada se radi na sređivanju unutrašnjosti.

Iako, malo koji hram može da se uporedi s njim, Careva džamija u Sarajevu je verovatno jedna od najlepših u našem regionu.

Hram se nalazi u istočnom delu Svetosavskog trga, na opštini Vračar, u Beogradu, a podignut je na mestu za koje se smatra da je Sinan paša 1595. godine spalio mošti svetog Save, osnivača Srpske pravoslavne crkve.

Izgradnja crkve je finansirana dobrovoljnim prilozima i ubiranjem novca putem doplatnih poštanskih maraka. Nedaleko od hrama je parohijski dom, a tu će se nalaziti i predviđena zgrada patrijaršije.

Arhitektonski on je pravo remek delo, sa četiri zvonika visoka 44 metra. Izgrađen je u srpsko-vizantijskom stilu, a visina vrha kupole iznosi 70 m, dok je glavni pozlaćeni krst visok još 12 m, što vrhu hrama daje ukupnu visinu od 82 m, a nadmorsku visinu od 134 m (64 m iznad nivoa reke Save). Zbog toga ova crkva zauzima istaknuto mesto na beogradskom horizontu i vidljiva je sa svih prilaza gradu.

Hram zauzima površinu od 3.500 kvadratnih metara u prizemlju, uz dodatnih 1.500 m² na tri galerije na prvom nivou. Postoji još i galerija od 120 m² na drugom nivou, na kome se nalazi i spoljašnji vidikovac koji se prostire oko cele kupole.

Hram se u pravcu istok-zapad proteže 91 m, a u pravcu sever-jug 81 m. Kupole su ukrašene sa osamnaest pozlaćenih krstova u tri veličine, dok se u zvonicima nalazi 49 zvona iz austrijske zvonolivnice Grassmayr.

Crkva može da primi 10.000 vernika, a na zapadnu horsku galeriju može da stane 800 horista. Ispod poda hrama je izgrađena riznica i kripta svetog Save, kao i grobna crkva svetog kneza Lazara, ukupne površine oko 1.800 m².

Hram je obložen belim mermerom i granitom, u čemu je sudelovao i slovenački Marmor Hotavlje. Živopisanje, koje tek prestoji, biće urađeno u tehnici mozaika.

Izgradnja Hrama je planirana još davne 1905. godine, međutim tada su svi radovi odbačeni kao nedovoljno dobri. Četrdeset godina nakon početne zamisli, i 340 godina nakon spaljivanja moštiju svetog Save, izgradnja hrama je konačno započela 15. septembra 1935. godine, kada je patrijarh Varnava izvršio osvećenje temelja.

Kada su radovi poodmakli, patrijarh Gavrilo je 10. maja 1939. godine svečano osvetio temelje, i u oltaru, uz kamen temeljac, položio povelju. Dalja izgradnja bila je prekinuta napadom Nemačke na Jugoslaviju, 6. aprila 1941. Od početka građevinskih radova do nemačke okupacije, izgrađeni su temelji hrama i podignuti su zidovi visine 7 i 11 m.

Nemačka okupaciona vojska je koristila prostor unutar nedovršenog hrama kao parkiralište, a 1944. su ga za istu svrhu koristili partizani i Crvena armija. Kasnije su razna preduzeća koristila prostor kao magacin. Društvo za izgradnju hrama je prestalo da postoji.

Patrijarh German je 30. aprila 1985. godine, u prisustvu svih srpskih arhijereja, ponovo osvetio hram, položivši povelju o nastavku radova u novim istorijskim prilikama. 12. maja 1985. patrijarh, 20 episkopa i brojno sveštenstvo su služili svečanu Liturgiju, kojoj je u unutrašnjosti zidina hrama prisustvovalo oko 12.000 vernika, dok je u porti bilo još oko 80.000 ljudi.

Izgradnja je ponovo otpočela 12. avgusta 1985. Zidovi su podignuti do pune visine od 40 m. Akt o odobrenju nastavka gradnje potpisao je tadašnji predsednik predsedništva Srbije Dušan Čkrebić, koji je u znak zahvalnosti od Srpske pravoslavne crkve dobio orden Svetog Save, 2007. godine.

Sa druge strane, Careva džamija je jedna od prvih sagrađena u Bosni i Hercegovini, i prva sagrađena u Sarajevu. Izgrađena je 1462. godine a njenu izgradnju je finansirao i omogućio osnivač grada Sarajeva Isa Beg Isaković.

Međutim ova džamija je izgorjela 1480. godine kada je despot Vuk Grgurević stigao iz Jajca sa vojskom i spalio Sarajevo. Na istom mestu se ponovo gradi džamija (po mišljenju jednih iz temelja, a po mišljenju drugih samo kupola džamije je bila izgorela, tako da je samo ona ponovo rađena) i u današnjem obliku izgrađena je 1566. godine, a njenu gradnju finansirao je Sulejman Veličanstveni.

U to doba glavni arhitekta Carevine bio je mimar Sinan i smatra se da je gradnju ove džamije realizovao jedan od njegovih učenika ili saradnika.

Što se samog Hrama Svetog Save tiče, najveće postignuće je bilo podizanje centralne kupole teške 4.000 tona.

Ona je bila napravljena na zemlji, a zatim je, zajedno sa pokrivačem od bakarnog lima i velikim pozlaćenim krstom visokim 12 metara i teškim 4 tone, podignuta i postavljena na zidove.

Podizanje, koje je trajalo 40 dana, završeno je 26. juna 1989. godine. Gradnja eksterijera je završena 2004. godine. Postavljena su zvona i prozori, a fasada je takođe završena. Hram Svetog Save je tako postao simbol Beograda, a veliki broj ljudi obišlo je ovo velelepno zdanje.

Današnja Careva džamija je centarlnog tipa, a kako treba da primi veliki broj vernika tokom molitve ona trostrana.

Centralna kupola džamije ima oblik polukruga u preseku, tipično za klasični period osmanske arhitekture, a smatra se da je stara kupola eliptičnog preseka izgorela u požaru 1480. godine.

Tokom konzervatorskih radova krajem prošlog veka (1980-te ili 1990-te) otkrivena su i parcijalno restauirana četiri sloja zidne dekoracije, i to iz XVI, XVIII i početka XIX veka.

Osmougaona munara, čije je šerefe pokriveno stalaktitima, predstavlja jednu od najlepših starih munara u Bosni i Hercegovini.

Vredni nadgrobni, spomenici nastali u razdoblju od XV do XIX veka, nalaze se u groblju iza džamije. Za par arhaičnih nišana iza mihraba pretpostavlja se da označavaju grob osnivača Sarajeva Isa-bega Isakovića.

Godine 1912. arhitekta Karl Paržik je, poštujući modul, a koristeći elemente koji su viđani u izgradnji bosanskih kuća, projektovao zgradu Ulema medžlisa i uspešno je ukomponovao u celinu sa Carevom džamijom.

Bogati istorijom i tradicijom, fenomenalne arhitekture, ova dva hrama će svakako nastaviti da privlače pažnju i veliki broj ljudi.

Budući da su potpuno drugačijeg tipa, teško je odlučiti se koje od ovih zdanja je lepše, iako verovatno, da će se ljudima svakako više svideti ono što im je kulturološki bliže. Proslav najvećih verskih praznika okupljaju na stotine hiljade ljudi u ovim hramovima i oni su svakako centri svih važnih liturgija i molitva.

(Espreso.co.rs)