Mapa Beograda iz 50-ih godina prošlog veka otkriva kako je grad nekada izgledao: Postojala su dva Vračara (FOTO)

Stara mapa Beograda iz pedesetih godina otkriva da je grad nekada bio podeljen drugačije nego danas.

Pored Starog grada, Karaburme, Zvezdare i Voždovca, na njoj se pojavljuju i nazivi poput Starog Đerma, Neimara, Lekinog brda, Zapadnog i Istočnog Vračara, ali i Topčiderskog brda. Neki od ovih naziva i danas su poznati Beograđanima, dok su drugi vremenom nestali iz administrativne upotrebe.

Kada danas govorimo o beogradskim opštinama, uglavnom pomislimo na nazive koji su nam dobro poznati: Stari grad, Vračar, Zvezdara, Voždovac, Čukarica ili Rakovica. Međutim, pogled na stare planove grada pokazuje da administrativne granice nisu oduvek bile iste, kao i da su pojedini delovi prestonice nekada imali zaseban status.

Na mapi koja prikazuje opštinsku podelu Beograda pedesetih godina pažnju privlači čitav niz naziva koji se danas više ne koriste kao imena opština. Među njima su Stari Đeram, Neimar, Lekino brdo, Zapadni Vračar i Istočni Vračar. Na istoj mapi nalaze se i Stari grad, Karaburma, Zvezdara, Savski venac, Voždovac, Topčidersko brdo, Rakovica i Čukarica.

Beograd koji je imao drugačije granice

Jedna od zanimljivosti starih administrativnih mapa jeste to što pokazuju kako se grad širio i kako su se menjale potrebe njegove uprave. Naselja koja su nekada bila na periferiji vremenom su se povezivala sa širim gradskim područjem, dok su se pojedini delovi izdvajali u zasebne administrativne jedinice.

To je posebno zanimljivo kada se posmatraju nazivi koji su ostali u svakodnevnom govoru, iako više ne označavaju posebne opštine. Neimar je, na primer, i danas prepoznatljiv naziv za deo Vračara, dok se Lekino brdo i Stari Đeram koriste kao nazivi delova grada i orijentiri u razgovoru o beogradskim ulicama i naseljima.

Zapadni i Istočni Vračar, dva imena koja danas zvuče neobično

Posebnu pažnju privlači podela na Zapadni i Istočni Vračar. Današnji Vračar je znatno manja opština od prostora koji se u različitim istorijskim periodima povezivao sa ovim nazivom, a stara mapa pokazuje koliko se administrativna podela menjala.

Slična je priča i sa Topčiderskim brdom, koje se danas prepoznaje kao naziv za deo grada, ali nije zasebna gradska opština u savremenoj administrativnoj podeli. Takvi nazivi podsećaju na vreme kada su se gradske granice i identitet pojedinih naselja oblikovali drugačije nego danas.

Šta nam stara mapa govori o Beogradu?

Stare mape nisu samo prikaz ulica i granica. One čuvaju tragove nekadašnje organizacije grada, naziva koji su se koristili i načina na koji su Beograđani doživljavali prostor u kojem žive.

Ipak, važno je razlikovati administrativne jedinice od naziva naselja i gradskih četvrti. Činjenica da se neki naziv pojavljuje na mapi ne znači nužno da je u tom trenutku označavao opštinu u današnjem smislu. Za precizno datiranje i tumačenje ove podele potrebno je proveriti godinu izdanja karte i tadašnje propise o teritorijalnoj organizaciji Beograda.

Upravo zato ovakvi planovi predstavljaju zanimljiv način da se upozna istorija prestonice. Beograd koji danas poznajemo nastajao je kroz brojne promene, a nazivi poput Starog Đerma, Neimara i Lekinog brda podsećaju da su neki tragovi nekadašnje podele grada preživeli i onda kada su se administrativne granice promenile.

Bonus video:

(Espreso / City magazine)