NISMO NI SVESNI KAKVA JE OVO SILA BILA! Prava istina o MOĆI Jugoslavije, džin kakvog Balkan više NIKAD NEĆE VIDETI!

Da li ste znali da je bivša država imala više vojnika nego što neke NATO članice danas imaju stanovnika? Pogledajte surove brojke koje otkrivaju gde smo bili 1991. godine, a gde smo danas.

Kada se danas na ovim prostorima pokrene priča o Socijalističkoj Federativnoj Republici Jugoslaviji (SFRJ), rasprave se uglavnom vode oko politike, ideologije i istorijskih nepravdi. Međutim, kada se emocije sklone sa strane i reč prepusti surovoj statistici, geografiji i vojnoj doktrini, pred nama se ukazuje slika geopolitičkog džina kakvog Balkan više nikada neće videti.

Prema zvaničnim podacima iz poslednjeg popisa stanovništva prekinutog ratnim vihorom 1991. godine, SFRJ je obuhvatala 255.804 kvadratna kilometra, imala tačno 23.528.230 stanovnika i jednu od najrespektabilnijih oružanih sila na planeti.

Za generacije rođene posle dvehiljaditih ove brojke ne znače mnogo. Ali, kada te podatke stavimo u direktan odnos sa tadašnjim i sadašnjim svetskim velesilama, dobijamo šokantne dokaze o stvarnoj snazi bivše države.

Jači od Londona, tik iza Rima i Berlina

U svetskim i evropskim okvirima, Jugoslavija nije bila "tamo neka mala balkanska zemlja". Naprotiv, bila je deveta država po veličini u Evropi.

• Veća od Ujedinjenog Kraljevstva: Sa svojih 255.804 km², Jugoslavija je bila teritorijalno veća od jedne od najvećih kolonijalnih sila u istoriji - Velike Britanije i Severne Irske (243.610 km²).
• U rangu sa Italijom i Nemačkom: Savezna Republika Nemačka (nakon ujedinjenja) bila je veća od SFRJ za samo 1,4 puta, dok je Italija (301.340 km²) bila veća za otprilike površinu jedne Bosne i Hercegovine.
• Duplo manja od Francuske i Španije: Jedini pravi teritorijalni giganti u zapadnoj Evropi za koje je Jugoslavija bila "patuljak" bile su Francuska i Španija, koje su pojedinačno bile duplo veće.

Demografski rezervoar: Imali smo više ljudi nego tri kraljevine zajedno!

Prava snaga Jugoslavije ležala je u ljudima. Sa 23,5 miliona stanovnika, Jugoslavija je bila osma najnaseljenija zemlja u Evropi (ako računamo tadašnji SSSR).

Da bismo razumeli koliko je to bilo ljudi, dovoljno je reći da je Jugoslavija imala više stanovnika nego Švedska, Norveška i Danska zajedno! Imala je skoro tri puta više stanovnika od Austrije ili Švajcarske, a bila je znatno naseljenija i od Holandije, Belgije ili Grčke.

Pogledajte kako je izgledao direktan odnos snaga 1991. godine:

• SFR Jugoslavija: 23,5 miliona stanovnika
• Ujedinjena Nemačka: 80 miliona stanovnika
• Francuska: 58,3 miliona stanovnika
• Italija: 56,7 miliona stanovnika
• Španija: 39 miliona stanovnika

Na samom Balkanu i u neposrednom okruženju, Jugoslavija je bila apsolutni vladar. Jedini sused koji je mogao da joj parira po veličini i ljudstvu bila je Rumunija. Sve ostale komšije - Mađarska, Bugarska, Grčka i Albanija - pojedinačno su bile drastično manje i teritorijalno i po broju stanovnika. Jugoslavija je imala više ljudi nego Mađarska i Bugarska kada se spoje.

Vojna moć koje se plašio i NATO

Priče o tome da je Jugoslovenska narodna armija (JNA) bila četvrta ili peta vojna sila u Evropi decenijama kruže Balkanom. Šta o tome kaže suva vojna statistika iz 1991. godine? Brojke su zapravo još impresivnije od mita.

U slučaju totalnog rata i naređenja „Svi u napad“, Jugoslavija je zahvaljujući konceptu Opštenarodne odbrane (ONO) i Teritorijalne odbrane (TO) mogla u roku od 48 sati da mobiliše između 1,5 i 2 miliona ljudi pod oružjem! To je više vojnika nego što mnoge današnje evropske države imaju stanovnika.

Aktivni sastav JNA u mirnodopskom stanju brojao je oko 180.000 do 200.000 vojnika i oficira, a evo čime je ta sila raspolagala u trenutku raspada:

• Oklopna pesnica jača od pola Evrope: JNA je imala preko 2.000 tenkova i oko 1.500 oklopnih transportera. Srž su činili domaći tenkovi M-84 (tada jedan od najboljih tenkova na svetu, superiorniji od američkog Abramsa u pustinjskim uslovima tokom Zalivskog rata) i sovjetski T-72. Poređenja radi, Francuska ili Britanija su imale sličan ili tek neznatno veći broj tenkova, dok su sve ostale manje evropske zemlje bile smešne za oklopne divizije JNA.
• Gospodari balkanskog neba: Ratno vazduhoplovstvo i protivvazdušna odbrana (RV i PVO) raspolagali su sa preko 400 borbenih aviona i stotinama helikoptera. Pored moćnih sovjetskih lovaca Mig-29 i Mig-21, Jugoslavija je sama proizvodila svoje mlazne avione – Galeb, Jastreb i Orao. Razvijao se i sopstveni "Novi avion" (nadzvučni lovac četvrte generacije), projekat koji je stao zbog raspada zemlje.
• Čuvari Jadrana: Ratna mornarica (JRM) imala je flotu od preko 120 brodova, uključujući raketne fregate, korvete i – što je tada bila odlika samo najvećih svetskih sila – sopstvenu flotilu podmornica domaće proizvodnje (klase Sava i Heroj).
• Nezavisna namenska industrija: Za razliku od današnjih država na Balkanu koje zavise od milostinje i uvoza sa Istoka ili Zapada, SFRJ je proizvodila preko 80% sopstvenog naoružanja. Od pešadijskog oružja (čuvene "Zastavine" puške), preko višecevnih lansera raketa "Orkan", pa sve do najsloženijih radarskih i računarskih sistema. Izvoz naoružanja donosio je zemlji milijarde dolara godišnje.

JNA nije bila četvrta sila sveta ako se poredi sa nuklearnim gigantima poput SAD i SSSR-a, ali je na tlu Evrope, van ova dva bloka, bila apsolutni bedem koji niko nije smeo da napadne. Bila je projektovana da izdrži udar i NATO-a i Varšavskog pakta istovremeno.

Surova realnost 35 godina kasnije: Izgubili smo grad veličine Beograda i Zagreba zajedno

Statistika postaje bolna kada se pogleda današnje stanje. Dok su druge evropske zemlje rasle, prostor bivše Jugoslavije je doživeo demografski i vojni slom.

Zbirni podaci za sve države nastale raspadom SFRJ pokazuju da na ovom prostoru danas živi tek oko 19,7 miliona ljudi.

To znači da je ovaj region za tri i po decenije, usled ratova, masovnog iseljavanja na Zapad i bele kuge, izgubio skoro 4 miliona stanovnika! Sa mape je bukvalno nestalo stanovništvo veličine današnjeg Beograda, Zagreba, Sarajeva i Skoplja zajedno.

Vojna tehnika je rasprodata u bescenje, istopljena u železarama ili zastarela, a nekada ponosne fabrike namenske industrije svedene su na delić bivšeg kapaciteta. Današnji Balkan je teritorijalno rasparčan, vojno zavisan, a demografski sveden na nivo koji ga čini lakim plenom za ekonomske i političke interese velikih sila.

Bonus video:

(Espreso/ T.M.)